Sefydliad Tir Comin yn condemnio Defra am beidio â chynnwys glaswelltir mewnbwn isel a glaswelltir heb ei wella yng Nghymhelliad Ffermio Cynaliadwy Lloegr

Mae’r Sefydliad Tir Comin wedi condemnio penderfyniad Defra i beidio â chynnwys glaswelltir mewnbwn isel a glaswelltir heb ei wella yn ei Gymhelliad Ffermio Cynaliadwy – cynllun sydd i fod i bontio’r trawsnewid o’r ‘hen’ system taliadau BPS i daliadau nwyddau cyhoeddus newydd y cynllun Rheoli Tir er Lles yr Amgylchedd (ELM) yn Lloegr.

Dan Gynllun Trawsnewid Amaethyddiaeth Defra, bydd ffermwyr yn Lloegr sydd â hawliad o £30,000 neu lai yn wynebu cwtogiad o 5 y cant yn eu Taliad Sylfaenol yn 2021, yna 20 y cant pellach yn 2022, 35 y cant yn 2023, a 50 y cant yn 2024. Bydd taliadau uwch yn cael eu cwtogi’n llymach o lawer.

Gyda’r gwaith ar gynllun ELM Lloegr yn ei ddyddiau cynnar o hyd, pwrpas y Cymhelliad Ffermio Cynaliadwy oedd llenwi’r bylchau a grëwyd gan y cwtogi yn y taliadau BPS.

Fodd bynnag, serch ymrwymiad Defra i sicrhau bod pob ymgeisydd BPS yn Lloegr yn gallu gwneud cais, gan gynnwys y rhai mewn Cynlluniau Stiwardiaeth presennol, ni chafodd glaswelltir mewnbwn isel a glaswelltir heb ei wella, sef rhai o gynefinoedd bywyd gwyllt mwyaf gwerthfawr Lloegr, eu cynnwys.

Crynodeb o newyddion Gorffennaf 2021

i) Defra’n addo cynnydd o 30% yn y taliadau i wella iechyd pridd

Cyhoeddodd y Gwir Anrhydeddus George Justice AS, Ysgrifennydd Gwladol Yr Amgylchedd, Bwyd a Materion Gwledig San Steffan y cyfraddau talu ar gyfer y Cymhelliad Ffermio Cynaliadwy newydd yn ystod digwyddiad Cereals 2021.

Bydd y rhai sy’n ymuno â’r Cymhelliad yn cael eu talu oddeutu £26 yr hectar am y math mwyaf sylfaenol o reolaeth pridd, a hyd at £70 yr hectar am gynyddu deunydd organig pridd. Yn ôl Mr Eustice “This roughly equates to a 30% uplift on what would have been the case had the old EU methodology been applied” .

Fodd bynnag, credir bod ffermydd llai a ffermwyr garddwriaethol yn annhebygol o elwa, a bydd angen i ffermwyr chwilio am ffrydiau refeniw eraill wrth i’r Cynllun Taliad Sylfaenol (BPS) gael ei ddiddymu’n raddol.

ii) Ymwybyddiaeth defnyddwyr o amaethyddiaeth atgynhyrchiol

Yn ôl holiadur a gwblhawyd yn ddiweddar gan AHDB ac YouGov, dim ond 14% o ddefnyddwyr Prydain sydd wedi clywed am amaethyddiaeth atgynhyrchiol, ond mae rhai 16-44 oed yn fwy ymwybodol (16%) na rhai dros 45 oed (13%).

Mae defnyddwyr yng Nghymru hefyd yn fwy tebygol o fod wedi clywed am amaethyddiaeth atgynhyrchiol (21%) o’i gymharu â’r cyfartaledd ar draws y DU (14%).

Mae 73% o ddefnyddwyr yn credu bod ffermwyr a thyfwyr Prydain wedi gwneud gwaith da’n cynhyrchu bwyd ar gyfer defnyddwyr yn ystod pandemig Covid-19.

iii) Cymeradwyo pedwerydd safle prosesu cig eidion DU ar gyfer allforio i’r Unol Daleithiau

Y Foyle Food Group yn Swydd Gaerloyw yw’r pedwerydd safle prosesu cig eidion yn y DU i gael ei gymeradwyo ar gyfer allforio i’r Unol Daleithiau dan y rhestr USDA Gymeradwy.

Mae’r DU wedi allforio gwerth dros £3 miliwn o gig eidion i’r Unol Daleithiau ers cael mynediad at y farchnad eto yn 2020, wrth i brisiau cig eidion godi yn yr Unol Daleithiau ac wrth i ddefnyddwyr fynnu cynnyrch o safon uwch.

FUW yn tynnu sylw at faterion allweddol yn ystod Sioe Frenhinol Cymru rithwir

Bu Undeb Amaethwyr Cymru a Gwasanaethau Yswiriant FUW Cyf. yn trafod a thynnu sylw at llawer o'r materion pennaf sy’n effeithio ar y diwydiant amaeth drwy gyfres o weminarau yn ystod Sioe Frenhinol Cymru rithwir.

Roedd pynciau’r gweminarau’n amrywio o’r argyfwng tai yng nghefn gwlad, y newid yn yr hinsawdd, iechyd meddwl, cysylltedd digidol, a diogelwch fferm.

I’r rhai a fethodd eu mynychu yn ystod wythnos y sioe, maent ar gael i’w gwylio yn adran aelodau gwefan FUW a thudalennau digwyddiadau Sioe Frenhinol Cymru.

Bu cymunedau gwledig ar draws y Deyrnas Unedig dan bwysau oherwydd perchnogaeth ail gartrefi a’r effeithiau cysylltiedig ers degawdau, yn arbennig mewn ardaloedd ‘pot mêl’ megis Parciau Cenedlaethol.
Fodd bynnag, mae’r pandemig coronafeirws wedi cyflymu’r duedd, gan achosi chwyddiant cyflym ym mhrisiau tai a rhoi tai gwledig hyd yn oed ymhellach y tu hwnt i gyrraedd ariannol cymunedau gwledig ac amaethyddol.

RHWG yn gosod targedau ar gyfer dileu rhai clefydau anifeiliaid

Mae’r Grŵp Iechyd a Lles Anifeiliaid Cnoi Cil (RHWG) wedi gosod targedau‘n ddiweddar i ddileu y clafr a BVD ar draws y DU erbyn 2031, yn ogystal â nodau eraill, mewn gweithdy a gynhaliwyd ar 29ain Mehefin.

Mynychwyd y gweithdy gan 70 o ffermwyr, milfeddygon a rhanddeiliaid blaenllaw o bob cwr o’r DU, i drafod a chytuno ar dargedau RHWG mewn perthynas â’r blaenoriaethau a nodwyd yng nghanlyniadau’r arolwg llawr gwlad diweddar.

Ar hyn o bryd mae’r clafr yn effeithio ar 10-15% o ffermydd y DU, gydag oddeutu 8,000 o achosion y flwyddyn, yn costio gymaint â £202 miliwn.

Gosododd y grŵp reolaeth gydgysylltiedig, sgrinio blynyddol gorfodol, y gallu i olrhain, a brechu i weithio tuag at ddileu’r clafr. Er bod brechlyn Moredun newydd yn cael ei ddatblygu sydd â lefel effeithlonrwydd o hyd at 80% yn ôl pob tebyg, mae angen ystyried hwn fel un arf yn yr ymdrech i sicrhau rheolaeth gynaliadwy o’r clafr yn hytrach nag ateb syml

Newidiadau newydd i Unedau Pesgi Cymeradwy a Marchnaoedd Oren

Ers 1af Gorffennaf, 2021, rhoddwyd caniatâd i symud gwartheg o Unedau Pesgi Cymeradwy (AFUau) yng Nghymru a Lloegr ac Unedau Pesgi Cymeradwy (Uwch) a phori (AFUEau) yn Lloegr dan drwydded a’u gwerthu mewn arwerthiannau penodol TB cymeradwy – a elwir yn Farchnadoedd Oren – yng Nghymru a Lloegr.

Gellir dychwelyd gwartheg o AFU yng Nghymru nas gwerthwyd o Farchnad Oren i AFU.

Nid yw anifail nas gwerthwyd sy’n dychwelyd o Farchnad Oren i AFU yn cyfrif fel symudiad at y dibenion hyn.

Gellir symud anifeiliaid sydd eisoes wedi symud i AFU yng Nghymru o AFU, neu AFUE, dan drwydded i Farchnad Oren, ond bydd y drwydded yn cynnwys yr amod y gellir ond eu gwerthu yn y Farchnad Oren ar gyfer eu lladd, neu i AFU / AFUE yn Lloegr.

Nid yw’r amod hwn wedi’i gynnwys yn y drwydded eto, ond yn y cyfamser, nes bod y drwydded wedi’i diweddaru, gellir rhoi’r drwydded o hyd i weithredwyr AFUau yng Nghymru.

Mae canllawiau ar gael ar wefan Llywodraeth Cymru a TB Hub.

Ail-lansio cynllun gwaredu plaladdwyr am ddim Dŵr Cymru

Mae Dŵr Cymru wedi ail-lansio ei gynllun gwaredu plaladdwyr am ddim ar gyfer ffermwyr a thyfwyr, ciperiaid, coedwigwyr a rheolwyr tir yng Nghymru fel rhan o’r prosiect PestSmart.

Nod y cynllun yw lleihau’r perygl sy’n gysylltiedig â chynnyrch gwarchod planhigion sy’n hen neu heb drwydded bellach, a dip defaid heb ei wanhau.

Dylai’r rhai sy’n credu eu bod yn gymwys gofrestru diddordeb cyn 5pm ar 9fed Awst 2021, ond y cyntaf i’r felin fydd hi. Yna bydd contractwr penodedig yn cysylltu â chi i gadarnhau pa gynnyrch sy’n gymwys i’w gasglu.

Gall y rhai a gymerodd ran yn 2019 a/neu 2020 gymryd rhan eto yn 2021 a chael gwared â 30L/Kg o gynnyrch cymwys am ddim.

I gael mwy o wybodaeth am y cynllun a sut i gofrestru, cliciwch yma.

I gofrestru dros y ffôn gydag aelod o dîm PestSmart, ffoniwch 01443 452716

Fideos BeefQ ar ansawdd bwyta cig eidion ar gael i’w gwylio

Dros yr haf bwriad prosiect BeefQ oedd gweithio gyda Cyswllt Ffermio a’u ffermydd arddangos i ddangos sut y gall ffermwyr gyfrannu tuag at wella ansawdd bwyta’r cig eidion maent yn ei gynhyrchu.

Yn hytrach, oherwydd cyfyngiadau Covid-19, maent wedi cynhyrchu cyfres o fideos sy’n helpu i ddisgrifio pa agweddau o reolaeth fferm all gael effaith ar ansawdd bwyta cig eidion.

Gellir gwylio sut mae geneteg yn dylanwadu ar ansawdd bwyta cig eidion a sut y gall cynhyrchwyr gael effaith bositif yma, ar Youtube: https://www.youtube.com/watch?v=eor2CtEf_m0


Gellir gwylio sut mae iechyd anifeiliaid yn dylanwadu ar ansawdd bwyta cig eidion a sut y gall cynhyrchwyr gael effaith bositif yma: https://www.youtube.com/watch?v=2jh-NyCCsrY


Gellir gwylio sut mae dulliau o handlo gwartheg yn dylanwadu ar ansawdd bwyta cig eidion a sut y gall cynhyrchwyr gael effaith bositif yma: https://www.youtube.com/watch?v=1shM7AveH2A

 

Cymerwch ran yn yr arolwg hwn ar ymwrthedd i gyffuriau

Mae ymchwilwyr o Sefydliad James Hutton wedi cysylltu ag FUW i wahodd ffermwyr da byw a gweithwyr fferm yn y DU i gwblhau arolwg di-enw ar ymwrthedd i gyffuriau.

I gael gwell dealltwriaeth o brofiadau a barn ffermwyr, mae’r arolwg am rannu profiadau a myfyrdodau, a chyfrannu at brosiect rhyngwladol sy’n ymwneud ag ailfeddwl am y penderfyniadau gwrthficrobaidd sy’n gysylltiedig â rheoli’r broses o gynhyrchu anifeiliaid.

Am bob arolwg a gwblheir, rhoddir cyfraniad ariannol at elusennau ffermio.

Bydd yr arolwg yn cymryd tua 30 munud i’w gwblhau ac mae ar gael yma: http://hutton.qualtrics.com/jfe/form/SV_74fSqKdIzWvvREa

Dyddiadau ffenestri mynegi diddordeb Gorffennaf 2021

Cynllun Crynodeb Ffenestr yn Cau

Digwyddiadau Cyswllt Ffermio

O ganlyniad i’r pandemig, mae Cyswllt Ffermio wedi penderfynu gohirio pob digwyddiad agored a digwyddiadau un i lawer am y tro. Mae wrthi’n cynnal nifer o weithgareddau’n ddigidol neu dros y ffôn lle bo modd.

Ceir mwy o wybodaeth yma:
https://businesswales.gov.wales/farmingconnect/cy/beth-sydd-ymlaen

 
Rhaglen TGCh Cyswllt Ffermio  Mae Cyswllt Ffermio nawr yn cynnig cyrsiau hyfforddiant TGCh i ddechreuwyr a dysgwyr canolradd.

Mae sesiynau un i un a gweithdai ar-lein ar gael hefyd ar integreiddio technoleg TGCh i’ch busnes fferm.

I archebu, cysylltwch â Lantra ar 01982 552646 neu Mae'r cyfeiriad e-bost hwn wedi'i warchod rhag robotiaid sbam. Rhaid i chi alluogi JavaScript i'w weld.

Mae gwybodaeth bellach ar gael yma.
 

Ysgoloriaethau Ffermio Nuffield

Mae ceisiadau Ysgoloriaethau Ffermio Nuffield 2021 ar agor erbyn hyn.

Mae ymgeiswyr llwyddiannus yn tueddu i fod yn rhai sy’n gweithio ym myd ffermio, bwyd neu amaethyddiaeth ac maent yn derbyn bwrseriaeth sylweddol i ariannu teithiau i astudio eu dewis bynciau.

Mae gwybodaeth a manylion ymgeisio ar gael yma: https://www.nuffieldscholar.org/

31 Gorff 2021

Y Cynllun Buddsoddi mewn Busnesau Gwledig Anamaethyddol – Ffenestr 2

Mae'r RBIS (Anamaethyddol) yn cyfrannu at gostau buddsoddi cyfalaf ac yn cefnogi  prosiectau yng Nghymru sy'n cyfrannu at un neu ragor o’r canlynol:

  • arallgyfeirio’r economi wledig, 
  • datblygu’r gadwyn gyflenwi ar gyfer cynnyrch naturiol, 
  • gwneud busnesau gwledig yn fwy cynhyrchiol, effeithiol a chystadleuol. 
  • Mae'r cynllun yn cael helpu cwmnïau anamaethyddol micro a bach, hen a newydd  ledled Cymru, gan gynnwys ffermwyr neu aelodau aelwydydd fferm sy’n arallgyfeirio i weithgareddau anamaethyddol.

Bydd gofyn i ymgeiswyr ddangos bod marchnad hyfyw i'w cynnyrch ac na fyddai'r  prosiect yn gallu mynd rhagddo heb y grant. Cynllun ar sail disgresiwn yw hwn.

Cyfradd uchaf y grant a gynigir i unrhyw brosiect buddsoddi unigol fydd 40% o gyfanswm y costau.

Trothwy uchaf y grant ar gyfer pob cais newydd gan unrhyw brosiect buddsoddi unigol  yw £50,000 a’r trothwy isaf yw £5,000.

Mae rhagor o wybodaeth ac sut i wneud cais yma: https://llyw.cymru/cynllun-buddsoddi-mewn-busnesau-gwledig-an-amaethyddiaeth

 20 Awst 2021

Cytundeb masnach DU-Awstralia a gytunwyd mewn egwyddor yn creu rhwystredigaeth

Arwyddodd y DU ac Awstralia gytundeb masnach mewn egwyddor ar 15fed Mehefin, ychydig ddiwrnodau ar ôl yr Uwchgynhadledd G7 yng Nghernyw, lle cwrddodd rhai o arweinwyr y byd i drafod yr adferiad ar ôl y pandemig.

Gwnaed hyn serch bod FUW wedi mynegi pryderon difrifol yn ystod cyfarfodydd mynych ag Aelodau Seneddol Ceidwadol, gan gynnwys gwahaniaethau o ran arbedion maint a chynhyrchedd, safonau lles anifeiliaid, a’r tebygolrwydd o gynnydd achlysurol yn yr mewnforion bwyd o Awstralia, o ystyried natur anwadal marchnadoedd nwyddau.

Os caiff y cytundeb ei arwyddo fel y mae ar hyn o bryd, mi fydd yna fynediad uniongyrchol i gwota di-dariff o 35,000 tunnell o gig eidion, yn codi mewn rhanddaliadau cyfartal i 110,000 tunnell ym mlwyddyn deg. Mi fydd yna fynediad uniongyrchol i gwota di-dariff o 25,000 tunnell o gig oen, yn codi mewn rhanddaliadau cyfartal i 75,000 tunnell ym mlwyddyn deg.

O ran cynnyrch llaeth, bydd y tariffau’n cael eu diddymu dros y pum mlynedd cyntaf. Mi fydd yna fynediad uniongyrchol i gwota di-dariff o 24,000 tunnell o gaws, yn codi mewn rhanddaliadau cyfartal i 48,000 tunnell ym mlwyddyn pump. Ar gyfer menyn, mi fydd yn 5,500 tunnell, yn codi i 11,500, a bydd cynnyrch llaeth ac eithrio caws yn 20,000 tunnell o’r diwrnod cyntaf.

Croesawu adolygiad o’r Rheoliadau Rheoli Llygredd Amaethyddol

Mae Undeb Amaethwyr Cymru (FUW) wedi croesawu penderfyniad y Senedd i adolygu’r Rheoliadau Rheoli Llygredd Amaethyddol, sy’n cael eu cyflwyno fesul cam ar hyn o bryd ac sy’n debygol o osod rheoliadau llym a chostus ar bob fferm ledled Cymru.

Cafodd cynnig ar y cyd gan yr wrthbleidiau yn galw am bwyllgor Seneddol i gynnal adolygiad “brys” o’r rheoliadau newydd ei basio o 58 pleidlais i ddim ar 9fed Mehefin.

Mae’n dda gweld, yn dilyn trafodaeth rymus yn y Senedd, bod holl aelodau Senedd Cymru o blaid cynnal adolygiad o’r rheoliadau fel maent yn sefyll ar hyn o bryd.

Mae FUW a chyrff eraill o fewn y diwydiant wedi mynegi eu rhwystredigaeth a’u dicter dro ar ôl tro am y ffordd mae’r rheoliadau hyn wedi’u rhuthro drwy’r Senedd, ac wedi rhybuddio am y peryglon a ddaw yn sgil yr hyn sy’n cael eu gyflwyno fesul cam ar hyn o bryd.

Llywodraeth Cymru’n ymwrthod â difa moch daear i daclo TB

Yn ystod dadl ddiweddar yn y Senedd, galwodd yr AS Ceidwadol Janet Finch-Saunders ar Lywodraeth Cymru i gyflwyno cynllun difa moch daear yng Nghymru fel arf arall yn y frwydr yn erbyn TB.

Yn ôl canlyniadau cynlluniau difa moch daear dan ofal ffermwyr yn Lloegr, arweiniodd difa moch daear at ostyngiad o 66 y cant yn yr achosion o TB mewn rhannau o Swydd Gaerloyw, a 37 y cant yng Ngwlad yr Haf, ar ôl pedair blynedd.

Yn ei ymateb, gwrthododd Prif Weinidog Cymru, Mark Drakeford, unrhyw ffurf ar ddifa moch daear i gael gwared â TB dan Lywodraeth Lafur, a beiodd symudiadau gwartheg fel y rheswm pennaf dros y cynnydd yn y nifer o achosion TB gwartheg mewn ardaloedd lle mae lefelau’r haint yn isel. Mae’r Llywodraeth wedi cyflwyno profion croen twbercwlin cyn ac ar ôl symud gwartheg ac wedi cyflogi rhai o wyddonwyr mwyaf blaenllaw’r byd, gan gynnwys Yr Athro Glyn Hewinson, i gynnal ymchwil ar frechu gwartheg.

FUW yn croesawu mwy o bwerau i daclo poeni da byw

Mae Undeb Amaethwyr Cymru (FUW) wedi croesawu’r adran yn y Ddeddf Lles Anifeiliaid (Anifeiliaid a Gedwir) ddrafft a fydd yn rhoi mwy o bwerau i luoedd heddlu yng Nghymru a Lloegr i daclo’r broblem o gŵn yn poeni da byw.

Mae FUW wedi lobïo am newidiadau i’r ddeddfwriaeth drwy ei ymgyrch ‘Eich Ci Chi, Eich Cyfrifoldeb Chi’ yn 2019 a’r weminar fwy diweddar ‘Cŵn yn Poeni Da Byw – Ydych chi’n ymwybodol o’ch hawliau?’, lle bu PC Dave Allen yn esbonio gwaith Cyngor Cenedlaethol Penaethiaid yr Heddlu (NPCC).

Yn ôl adroddiad a gyhoeddwyd gan grŵp yr NPCC yn 2018 cofnodwyd cyfanswm o 1705 o achosion o gŵn yn poeni da byw rhwng Medi 2013 a 2017, gyda 1928 o anifeiliaid wedi’u lladd, a 1614 wedi’u hanafu, ar gost amcangyfrifol o £250,000 yn ardaloedd lluoedd heddlu Gogledd Swydd Efrog, Cernyw, Sussex a Gogledd Cymru. Mae Adrannau 26 i 41 o’r Ddeddf yn seiliedig ar ganfyddiadau ac argymhellion adroddiad grŵp yr NPCC.

Allforion bwyd i'r UE i lawr £2bn yn y chwarter cyntaf o 2021

Gostyngodd allforion bwyd Prydain i’r UE £2 biliwn yn chwarter cyntaf 2021 yn ôl ffigurau diweddaraf Cyllid a Thollau EM, oherwydd rhwystrau di-dariff ychwanegol yn dilyn diwedd cyfnod pontio Brexit, effeithiau coronafirws a phentyrru stoc.


Mae’r Ffederasiwn Bwyd a Diod wedi rhybuddio bod y broblem yn bodoli oherwydd y rhwystrau masnachu newydd yn hytrach na'n symptom o broblemau cychwynnol, gan ddisgrifio’r cwymp o £2 biliwn fel un “trychinebus” i’r diwydiant.


O'i gymharu â 2020, gostyngodd allforion cynhyrchion llaeth fwy na 90%, gostyngodd allforion caws ddwy ran o dair, a gostyngodd allforion cig oen a chig dafad 14%.

 

Crynodeb o newyddion Mehefin 2021

Cymeradwyo safle prosesu cig eidion arall yn y DU i allforio i’r Unol Daleithiau

Y Foyle Food Group yn Swydd Gaerloyw yw’r pedwerydd safle prosesu cig eidion yn y DU i gael ei gymeradwyo ar gyfer allforion masnachol i’r Unol Daleithiau dan y rhestr USDA Gymeradwy.

Cafodd y DU fynediad i farchnad yr Unol Daleithiau yn 2020 am y tro cyntaf ers y gwaharddiad ar gig eidion y DU a’r UE oherwydd BSE yn 1996. Mae’r DU wedi allforio gwerth dros £3 miliwn o gig eidion i’r Unol Daleithiau ers diwedd y flwyddyn ddiwethaf wrth i ddefnyddwyr chwilio am gynnyrch o safon uwch.

Adfer corstir drwy gael gwared â choed

Nod prosiect Marches Mosses BogLIFE yw adfer ardaloedd corsiog iseldirol o fewn Gwarchodfa Natur Genedlaethol Fenn’s, Whixall a Bettisfield Mosses a Gwarchodfa Natur Genedlaethol Wem Moss ger yr Eglwys Wen a Wrecsam, dros y pum mlynedd nesaf.

Arweinir y prosiect gan Natural England, sy’n gweithio mewn partneriaeth â Cyfoeth Naturiol Cymru ac Ymddiriedolaeth Bywyd Gwyllt Swydd Amwythig, a chyda grant gwerth miliynau o bunnoedd gan gynllun LIFE yr UE, nod y prosiect yw gwarchod cynefinoedd drwy gael gwared â choed.

Mae pob acer o gorstir yn Fenn’s a Whixall Mosses yn cynnwys 15 gwaith yn fwy o garbon nag ardal gyfatebol o goetir aeddfed.

Y DU yn sicrhau marchnad Japaneaidd newydd ar gyfer cig dofednod

Mae’r DU wedi sicrhau mynediad at farchnad newydd yn Japan ar gyfer cynnyrch dofednod ffresh ac wedi’i goginio, ac amcangyfrifir y bydd yn werth £13 miliwn i’r diwydiant bob blwyddyn.

Mae agor y farchnad hon yn dangos bod gan y DU rai o safonau cynhyrchu gorau’r byd, a gobeithir y bydd yn dod yn gyrchfan allforio mwy sylweddol wrth i gig dofednod ddod yn fwy poblogaidd yn Japan.

Eithriadau TB Gwartheg Covid-19 i ddod i ben

Cyhoeddwyd y bydd nifer o’r eithriadau a roddwyd yn eu lle yn ystod pandemig Covid-19 yn dod i ben dros y misoedd nesaf.

O 1af Gorffennaf 2021, mi fydd angen darparu tystysgrif diagnosis beichiogrwydd, a roddwyd o fewn y 90 diwrnod blaenorol, ar gyfer unrhyw loi ar adeg eu prisio.

Bydd unrhyw brofion croen TB sy’n rhedeg yn hwyr o 1 Gorffennaf 2021 yn cael eu cyfeirio gan APHA at sylw RPW a gallant arwain at gosbau trawsgydymffurfio. Ni fydd APHA’n gwneud unrhyw gyfeiriadau os caiff ei hysbysu ymlaen llaw bod yna amgylchiadau esgusodol a fydd yn atal y prawf rhag cael ei gwblhau ar amser.

O 1af Awst 2021, bydd yr eithriad sy’n golygu nad oes angen profi lloi dan 180 diwrnod yn ystod rhai profion croen TB arferol a phrofion wedi’u targedu mewn buchesi sy’n swyddogol rydd o TB, yn dod i ben.

Ceir mwy o wybodaeth ar wefan TB hub: https://tbhub.co.uk/statutory-tb-testing-of-cattle-in-gb-during-the-covid-19-outbreak/

Canlyniadau arolwg RHWG yn datgelu’r prif flaenoriaethau o ran clefydau da byw

Yn ddiweddar, cyhoeddodd y Grŵp Iechyd a Lles Anifeiliaid Cnoi Cil (RHWG) ganlyniadau ei arolwg o ffermwyr, pobl stoc a milfeddygon ar draws y DU.

Cafwyd cyfanswm o 662 o ymatebion i’r arolwg, a gynhaliwyd rhwng Tachwedd a Rhagfyr 2020, gyda 76% ohonynt yn ffermwyr a 34% yn weithwyr proffesiynol, gan gynnwys milfeddygon.

Y 5 blaenoriaeth bennaf o ran clefydau defaid oedd clwy’r traed a Dermatitis Byseddol Defeidiog Heintus (CODD), gyda’r ddau hyn yn sgorio’n uchel ymhob rhanbarth, y clafr oherwydd problemau cynhyrchu a lles, llyngyr yr afu/iau, yn arbennig yn y Gogledd a’r Ardaloedd Llai Ffafriol, a chynrhon oherwydd problemau lles anifeiliaid, gyda ffermwyr yn ei sgorio’n uwch na milfeddygon, am fod modd ei drin ar y fferm.

O ran gwartheg, cafodd dermatitis byseddol sgôr uchel gan ffermwyr a milfeddygon, a chafodd Dolur Rhydd Feirysol (BVD) sgôr uwch yn Lloegr, gyda chlefyd Johne yn cael effaith fawr ymhob rhanbarth, ac roedd llyngyr yr afu/iau yn bryder arbennig i ffermwyr cig eidion, a niwmonia feirysol.

Bydd canfyddiadau’r arolwg hwn yn cael eu defnyddio i flaenoriaethu gwaith RHWG ar draws y gwledydd datganoledig.

Mae’r adroddiad llawn ar gael yma: https://ruminanthw.org.uk/health_welfare_survey

Cymeradwyo awdurdodiad brys i ddefnyddio asulam i reoli rhedyn

Cafodd awdurdodiad brys i ddefnyddio asulam i reoli rhedyn ei gymeradwyo ar 10fed Mehefin gan y cyrff perthnasol ar gyfer tymor 2021.

Mae rhedyn (Pteridium aquilinium) yn blanhigyn lluosflwydd sydd â’r gallu ymledol sylweddol i ledaenu drwy risomau dan y ddaear, i’r fath raddau fel nad yw’n anarferol iddo orchuddio tua 3% yn fwy o dir bob blwyddyn. Amcangyfrifir bod rhedyn yn gorchuddio rhwng 900km2 (4.3%) a 1200km2 (5.3%) o ddaear Cymru.

Rhaid i’r rhai sy’n bwriadu defnyddio cynnyrch asulam i reoli rhedyn eleni astudio’r dogfennau cymeradwyo’n ofalus.

Pwyntiau allweddol:

  • Cymeradwyir chwistrellu o’r awyr yn amodol ar beidio â chwistrellu o fewn lleiniau clustogi 90cm o led o amgylch cyrff dŵr wyneb.
  • Awdurdodir ei ddefnydd ar y ddaear ond fe’i cyfyngir i ardaloedd cadwraeth yn unig, a rhaid ei ddefnyddio yn yr ardaloedd hyn dan gyfarwyddyd y corff cadwraeth perthnasol. Gweler y manylion llawn yn y ddogfen Awdurdodi.
  • Rhaid symud da byw o’r ardal sydd i’w thrin, ac ni ddylid caniatáu iddyn nhw ddychwelyd am o leiaf mis ar ôl y driniaeth.

Dyddiadau allweddol:

#Farm24 yn dychwelyd fel ffenest siop i ffermio ym Mhrydain

Mae ymgyrch #Farm24 y Farmers Guardian, a noddir gan Morrisons, yn ei ôl yn 2021 i roi cyfle i ffermwyr a’r cyhoedd i ddathlu ffermio ym Mhrydain, a thynnu sylw at y ffordd mae ffermio’n gwasanaethu’r genedl.

Yn 2020, cyrhaeddodd #Farm24 dros 26 miliwn o bobl. Eleni, y nod yw cyrraedd hyd yn oed mwy o bobl drwy Instagram, Twitter, Facebook a TikTok, o 5am ar 5ed Awst i 5am ar 6ed Awst.

I gymryd rhan yn #Farm24, dilynwch y camau isod:

Cam 1: Lawrlwythwch a phrintiwch eich hoff gerdyn addewid

Cerdyn Addewid 1
Cerdyn Addewid 2
Cerdyn Addewid 3

Cam 2: Tynnwch lun, fideo, neu hyd yn oed TikTok gydag ef – byddwch mor greadigol ag y mynnwch! Gallech wneud eich addewid gyda’ch hoff fwyd Prydeinig neu eich hoff anifail fferm!

Cam 3: Rhannwch ef ar y cyfryngau cymdeithasol gan ddefnyddio #Farm24

Cam 4: Tagiwch y Farmers Guardian - @FarmersGuardian ac @Morrisons

Cam 5: Enwebwch ffrindiau a theulu a’u cael nhw i gymryd rhan hefyd.

Offeryn gwella ansawdd aer rhyngweithiol Cyswllt Ffermio’n fyw erbyn hyn

Yn ddiweddar, lansiodd Cyswllt Ffermio ei offeryn ansawdd gwella aer rhyngweithiol ar-lein yma: https://businesswales.gov.wales/farmingconnect/cy/improving-air-quality. Mae’r offeryn yn rhoi cyngor ar y camau y gall fferm nodweddiadol yng Nghymru eu cymryd i wella ansawdd aer a sicrhau’r buddiannau dilynol i’r busnes:

Mae’r offeryn yn ymdrin â’r is-bynciau canlynol:

  • Trin aer a sychu tail
  • Gwaith crafu rheolaidd
  • Newid o wrtaith wrea plaen
  • Ymestyn y tymor pori
  • Dull gwasgaru manwl ar gyfer slyri
  • Golchi’r iard casglu
  • Defnydd effeithlon o brotein yn y deiet
  • Gorchuddio’r storfa slyri

Mae hefyd yn rhoi gwybodaeth ar sut i gael mynediad at wasanaethau Cyswllt Ffermio mewn perthynas â’r pwnc, a grantiau perthnasol y Rhaglen Datblygu Gwledig.

 

Ceisiadau Academi Amaeth Cyswllt Ffermio ar agor

Mae Academi Amaeth Cyswllt Ffermio 2021 ar agor ar gyfer ceisiadau erbyn hyn a bydd yn cau ar 30ain Mehefin.

Nod yr Academi Amaeth yw cefnogi ac ysbrydoli’r genhedlaeth nesaf o entrepreneuriaid ffermio a choedwigaeth yng Nghymru, drwy ei rhaglen Busnes ac Arloesedd a Rhaglen yr Ifanc.

Mae’r rhaglen Busnes ac Arloesedd ar gyfer y rhai hynny sy’n angerddol am ffermio, am Gymru, ac am eu dyfodol. Mae Rhaglen yr Ifanc yn cael ei darparu mewn cydweithrediad â Chlybiau Ffermwyr Ifanc Cymru, i rai rhwng 16 ac 19 oed sydd am gael gyrfa lwyddiannus yn y diwydiant bwyd ac amaeth.

Am fanylion llawn, dyddiadau calendr a ffurflenni cais, ewch i wefan Cyswllt Ffermio: https://businesswales.gov.wales/farmingconnect/cy/busnes/sgiliau-hyfforddiant/academi-amaeth 

Arolygon a holiaduron Mehefin 2021

Arolwg bwydydd atal methan ar gyfer anifeiliaid cnoi cil

Mae Coleg Gwledig yr Alban (SRUC) wrthi’n cynnal ymchwil ar ran Defra i fwydydd sy’n atal methan ar gyfer anifeiliaid cnoi cnil.

Mae SRUC yn cynnal cyfweliadau ymchwil i gael barn ffermwyr ar ddefnyddio bwydydd o’r fath yn ymarferol. Mae’r bwydydd hyn yn cael eu hystyried fel ffordd o leihau allyriadau nwyon tŷ gwydr y sector da byw, gan helpu i gyrraedd targedau sero-net y DU erbyn 2050.

Gall unrhyw ffermwr sy’n cadw anifeiliaid cnoi cil, gan gynnwys defaid, gwartheg llaeth a chig eidion, a geifr gymryd rhan. I gofrestru’ch diddordeb mewn cael cyfweliad a bod yn rhan o’r ymchwil, ewch i: http://bit.ly/methanefeedstuffs


Cwblhewch yr arolwg hwn ar y defnydd o bridd ar gyfer amaethyddiaeth gynaliadwy

Mae Ms Mary Eliza, myfyriwr PhD yn yr Adran Gwyddorau Anifeiliaid a Phlanhigion ym Mhrifysgol Sheffield wrthi’n cynnal arolwg fel rhan o’i phrosiect yn dwyn y teitl ‘Utilising the soil microbiome for sustainable agriculture in the UK.’

Pwrpas yr astudiaeth yw datblygu dealltwriaeth o’r canfyddiad a’r profiadau mewn perthynas â microbiom pridd, brechlynnau rhisobaidd, ac arferion perthynol y bobl sydd wrthi’n tyfu bwyd yn y DU.

Gofynnir i’r rhai sy’n ymwneud â ffermio a gweithgareddau perthynol i gwblhau’r arolwg byr yma.

Bydd un cyfranogwr lwcus hefyd yn ennill taleb gwerth £150 ar ôl i’r arolwg gau ym mis Hydref.

Ceir mwy o wybodaeth am y prosiect yma.

 

Cyfrannwch at yr ymchwil ar ddirywiad aciwt coed derw

Gwahoddir rheolwyr coedwigoedd ac eraill i rannu eu gwybodaeth a’u harbenigedd er mwyn cyfrannu at ymchwil sy’n anelu at ddarganfod sut mae dirywiad iechyd yn effeithio ar goed ar draws y DU, a dod o hyd i driniaethau newydd posib.

Mae’r arolwg, sy’n cael ei arwain gan Sefydliad Sylva a Phrifysgol Bangor fel rhan o’r prosiect ymchwil Future Oak, yn archwilio Dirywiad Aciwt Coed Derw (AOD) yn y DU yn sgil pwysau cynyddol o du plâu, pathogenau a newidiadau i’r dirwedd a’r hinsawdd.

Bydd deall persbectif rheolwyr coedwigoedd a ffermwyr yn hanfodol i gael atebion yn y dyfodol i broblemau iechyd coed o’r fath.

Mae’r arolwg ar gael yma ac mae’n cau ar 11eg Gorffennaf 2021.

Dyddiadau ffenestri mynegi diddordeb Mehefin 2021

Cynllun Crynodeb Ffenestr yn Cau

Digwyddiadau Cyswllt Ffermio

O ganlyniad i’r pandemig, mae Cyswllt Ffermio wedi penderfynu gohirio pob digwyddiad agored a digwyddiadau un i lawer am y tro. Mae wrthi’n cynnal nifer o weithgareddau’n ddigidol neu dros y ffôn lle bo modd.

Ceir mwy o wybodaeth yma:
https://businesswales.gov.wales/farmingconnect/cy/beth-sydd-ymlaen

 
 Ffenestr   Hyfforddiant Cyswllt Ffermio

Bydd y ffenestr nesaf ar gyfer gwneud cais am gyllid hyfforddiant yn agor ar Ddydd Llun 3 Mai hyd at Ddydd Gwener 25 Mehefin 2021.

Dylai’r rhai sy’n cofrestru am y tro cyntaf yn ystod y ffenestr sgiliau uchod er mwyn gwneud cais am gwrs hyfforddiant wedi’i ariannu, neu rai sydd angen diweddaru manylion eu cyfrif, gysylltu â Cyswllt Ffermio cyn 17:00 ar Ddydd Llun 21 Mehefin 2021.

Ceir mwy o wybodaeth yma.


25 Mehefin 2021

Grant Busnes Fferm – Gorchuddio Iardiau

Agorodd ail rownd y Grant Busnes Fferm – Gorchuddio Iardiau a 18fed Mai a bydd yn cau ar 25ain Mehefin 2021.

Nod y cynllun Grant Busnes Fferm – Gorchuddio Iardiau yw cynorthwyo ffermwyr i wella’u seilwaith presennol ar gyfer gorchuddio iardiau – gorchuddio ardaloedd bwydo, storfeydd slyri, storfeydd silwair ac ati – lle gellir gwahanu dŵr glaw.

Gall Swyddogion Gweithredol Sirol FUW esbonio gofynion y cynllun i’r aelodau. Ni fydd staff FUW yn cael llenwi’r Datganiad o Ddiddordeb ar ran aelodau oherwydd y gofynion technegol.

Mae gwybodaeh a chanllawiau pellach ar gael ar wefan Llywodraeth Cymru.

 25 Meh 2021
Adfer Coetir Glastir  

Mae’r 9fed ffenestr Mynegi Diddordeb ar agor nawr ar gyfer y cynllun Adfer Coetir Glastir.

Mae’r cynllun Adfer Coetir Glastir yn darparu gwaith cyfalaf ar gyfer ailstocio, ffensio a gweithgareddau cysylltiedig ar safleoedd sy’n cynnwys llarwydd a hyd at 50% o rywogaethau eraill.

Bydd angen i ymgeiswyr gyflwyno’u trwydded cwympo coed gysylltiedig neu gais am drwydded cwympo coed wrth fynegi diddordeb. Ni fydd Llywodraeth Cymru’n ystyried unrhyw ddogfennau a gyflwynwyd yn ystod ffenestr Adfer Coetir Glastir flaenorol.

Gweler yma am fwy o wybodaeth ac i fynegi diddordeb.

25 Meh 2021
Cynllun Grantiau Bach – Tirwedd a Pheillwyr  

Agorodd y ffenestr bresennol ar gyfer y cynllun Grantiau Bach – Tirwedd a Pheillwyr ar 18fed Mai a bydd yn cau ar 25ain Mehefin.

Mae hon yn rhaglen o waith cyfalaf sydd ar gael i fusnesau ffermio ar draws Cymru, i gynnal prosiectau a fydd yn helpu i wella a chynnal nodweddion tirwedd traddodiadol, a darparu cysylltiadau rhwng cynefinoedd pryfed peillio.

Ceir gwybodaeth bellach ar wefan Llywodraeth Cymru.

25 Meh 2021
Rhaglen TGCh Cyswllt Ffermio  Mae Cyswllt Ffermio nawr yn cynnig cyrsiau hyfforddiant TGCh i ddechreuwyr a dysgwyr canolradd.

Mae sesiynau un i un a gweithdai ar-lein ar gael hefyd ar integreiddio technoleg TGCh i’ch busnes fferm.

I archebu, cysylltwch â Lantra ar 01982 552646 neu Mae'r cyfeiriad e-bost hwn wedi'i warchod rhag robotiaid sbam. Rhaid i chi alluogi JavaScript i'w weld.

Mae gwybodaeth bellach ar gael yma.
 

Ysgoloriaethau Ffermio Nuffield

Mae ceisiadau Ysgoloriaethau Ffermio Nuffield 2021 ar agor erbyn hyn.

Mae ymgeiswyr llwyddiannus yn tueddu i fod yn rhai sy’n gweithio ym myd ffermio, bwyd neu amaethyddiaeth ac maent yn derbyn bwrseriaeth sylweddol i ariannu teithiau i astudio eu dewis bynciau.

Mae gwybodaeth a manylion ymgeisio ar gael yma: https://www.nuffieldscholar.org/

31 Gorff 2021

FUW yn mynegi pryderon mawr am drafodaethau cytundeb masnach rydd y DU-Awstralia

Mae ôl-effeithiau torri neu ail-drafod cytundeb fasnach yn eithafol oherwydd rheolau Sefydliad Masnach y Byd (WTO) a chyfraith ryngwladol, sy'n golygu bod cytundeb fasnach, ar ôl ei llofnodi, yn rhwymo Llywodraethau'r DU presennol a rhai’r dyfodol i'w thelerau.

Mae Undeb Amaethwyr Cymru (FUW) felly wedi mynegi pryderon mawr mewn ymateb i adroddiadau diweddar yn awgrymu y gallai’r telerau a gynigir gan Adran Masnach Ryngwladol Llywodraeth y DU ar gyfer cytundeb masnach rhwng y DU ac Awstralia ganiatáu cynnydd sylweddol yn y bwyd a gynhyrchir yn Awstralia a allai gael ei fewnforio i’r DU heb dariff.

Caniataodd cytundeb blaenorol yr UE ag Awstralia 7,150 tunnell o gig eidion a 19,186 tunnell o gig oen gael ei fewnforio i wledydd yr UE, ond yn dilyn Brexit rhannwyd y cwota, gan ganiatáu i Awstralia fewnforio 3,761 o gig eidion a 13,335 tunnell o gig oen i'r DU.

Mae Llywodraeth y DU yn ceisio amddiffyn diddymu'r cwota hwn yn raddol ar y sail bod y cyfeintiau mewnforio cyfredol o Awstralia yn is na'r cwota isel hwn ac yn annhebygol o godi.

Ond mae angen gofyn pam y mae Awstralia’n brwydro mor galed i gael mynediad o’r fath yn ystod y trafodaethau, os nad ydyn nhw'n credu y byddan nhw'n cynyddu allforion i'r DU. Mewn gwirionedd, mae nifer o ffynonellau Awstralaidd wedi cadarnhau bod y DU yn darged mawr ar gyfer ehangu eu hallforion, gyda'u hallforiwr cig eidion mwyaf yn rhagweld cynnydd ddengwaith mewn allforion i'r DU.

Bydd FUW yn parhau i lobïo am bolisïau penodol i Gymru, nawr ac yn y dyfodol

Yn cael ei ystyried fel un o’r etholiadau mwyaf hanfodol o ran dyfodol y sector amaeth yng Nghymru, mi wnaeth Undeb Amaethwyr Cymru (FUW) ei gorau glas i bwysleisio pwysigrwydd meysydd polisi amrywiol i’r rhai fyddai’n gwneud penderfyniadau yn y dyfodol, cyn Etholiadau Senedd Cymru 2021.

Cwrddodd Llywydd FUW, Glyn Roberts a’r Dirprwy Lywydd, Ian Rickman ag arweinwyr amaethyddol y prif bleidiau gwleidyddol yn ystod y cyfnod cyn yr etholiadau, i dynnu sylw at brif bryderon y diwydiant a Gofynion Allweddol Maniffesto’r Undeb.

Roedd y cyfarfodydd hyn yn gyfle i bwysleisio pa mor bwysig oedd hi bod y Llywodraeth nesaf yn ymrwymo i Sefydlogrwydd, Ffermydd Teuluol, Cefnogi Cymunedau Gwledig a Swyddi yng Nghymru, Amaethyddiaeth Gynaliadwy a Gwobrwyo Deilliannau Amgylcheddol wrth gynllunio Deddf Amaethyddol Cymru, sef yr un meysydd allweddol â’r rhai a amlinellwyd ar y cyd gan FUW ac NFU Cymru yn y ddogfen ôl-Brexit, Y Ffordd Ymlaen i Gymru.

Hefyd, cafwyd trafodaeth hir ar gynigion Papur Gwyn y Bil Amaethyddiaeth yn sgil eu goblygiadau pellgyrhaeddol i’r diwydiant amaeth yng Nghymru, a’i hyfywedd hirdymor. Yn ogystal, trafodwyd y rheoliadau NVZ, addunedau plannu coed, ymrwymiad y pleidiau i ddiogelu’r gyllideb amaeth, TB Gwartheg, y diffyg ymrwymiad siomedig i gapio’r trothwy taliadau, a chymhlethdodau posib cynllun nwyddau cyhoeddus.

Menter a Busnes yn sicrhau cyllid ar gyfer Partneriaeth Diogelwch Fferm Cymru

Mae Menter a Busnes wedi sicrhau cyllid i weithio ochr yn ochr â Phartneriaeth Diogelwch Fferm Cymru i godi ymwybyddiaeth o ddiogelwch fferm, a lleihau nifer y damweiniau ar ffermydd yng Nghymru.

Ers 2021, mae Partneriaeth Diogelwch Fferm Cymru wedi cynnwys cyfuniad cydweithredol o Randdeiliaid amaethyddol, gan gynnwys Undeb Amaethwyr Cymru (FUW), sy’n gweithio ar y cyd i godi ymwybyddiaeth o ddiogelwch fferm a hyrwyddo arfer da, i leihau’r nifer o ddamweiniau angheuol ac anafiadau difrifol ar ffermydd.

O’r prif sectorau diwydiannol, amaethyddiaeth sydd â’r gyfradd uchaf o anafiadau angheuol ymhlith pob 100,000 o weithwyr. Yn ôl ffigurau adroddiad Yr Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch, roedd yna 3 anaf angheuol o fewn y sector amaethyddiaeth, coedwigaeth a physgota yn 2019/2020 ar draws Cymru, a chyfanswm o 21 ar draws Prydain.

Er ei bod hi’n bositif nodi bod nifer y damweiniau angheuol yn gostwng, bydd y swm o £69,000 a ddyfarnwyd yn galluogi Menter a Busnes a Phartneriaeth Diogelwch Fferm Cymru i ostwng y gyfradd ymhellach.

Penodir Swyddog Iechyd a Diogelwch dynodedig, a bydd cyngor ac arweiniad pellach ar gael mewn cydweithrediad â’r Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch.

Mae FUW yn croesawu’r cyllid a’r mentrau ychwanegol a bydd yn parhau i weithio gyda Menter a Busnes a Phartneriaeth Diogelwch Fferm Cymru, yn ogystal â’r Llysgenhadon Diogelwch Fferm Mr Alun Elidyr a Mr Glyn Davies, i hyrwyddo diogelwch fferm.

Arolwg cysylltedd digidol yn amlygu rhaniad rhwng ardaloedd trefol a gwledig

Mae arolwg o gysylltedd digidol wedi tynnu sylw ar fwlch enfawr rhwng ardaloedd trefol a gwledig o ran mynediad i fand eang, ei sefydlogrwydd, a signal ffonau symudol.

Dangosodd yr arolwg, a gynhaliwyd gan Ffederasiwn Cenedlaethol Sefydliad y Merched Cymru, y Gymdeiths Tir a Busnes Cefn Gwlad (CLA), Undeb Amaethwyr Cymru, NFU Cymru a CFfI Cymru, fod 50% o’r ymatebwyr o ardaloedd gwledig yn teimlo nad oedd y rhyngrwyd oedd ar gael iddynt yn gyflym a dibynadwy.

Yn wir, dywedodd llai na 50% o’r rhai oedd yn byw mewn ardaloedd gwledig fod ganddynt fand eang safonol, a dim ond 36% oedd â band eang cyflym iawn, gyda 66% yn nodi eu bod nhw neu eu haelwyd wedi’u heffeithio gan fand eang gwael. O’i gymharu, dywedodd 18% o’u cymheiriaid fod ganddynt fynediad at fand eang safonol, gyda 67% â band eang cyflym iawn.

Tra bod 80% o’r ymatebwyr yn defnyddio’u ffonau symudol i gael mynediad at y rhyngrwyd, dim ond 68% o’r rhai gyda ffôn clyfar oedd â mynediad at rwydwaith 4G neu 5G. Gan ddisgrifio’r signal ffôn symudol yn eu cartrefi, dywedodd 57% o’r rhai mewn ardaloedd gwledig bod eu signal yn ‘annibynadwy’ a dywedodd 49% ohonynt fod eu signal yn ‘annibynadwy’ yn yr awyr agored.

Roedd yr ymateb i’r arolwg yn glir bod heriau gweithio o gartref, ac yn arbennig o ran plant yn cyrchu addysg, yn arbennig o anodd a rhwystredig yn ystod pandemig Covid-19 oherwydd cysylltedd gwael.

Crynodeb o newyddion Mai 2021

i) Cadeirydd newydd Hybu Cig Cymru yn gosod blaenoriaethau

Mae Mrs Catherine Smith, a etholwyd yn Gadeirydd Hybu Cig Cymru (HCC) yn ddiweddar, wedi gosod blaenoriaethau’r Bwrdd ar gyfer y flwyddyn ariannol nesaf.

Bydd diwygio’r symiau ardoll i’w talu i fwrdd ardollau’r wlad lle cafodd yr anifail ei fagu yn hytrach na lle cafodd ei ladd, fel rhan o Fil Amaethyddiaeth y DU, yn rhan hanfodol o waith HCC dros y flwyddyn nesaf, er y bydd gwaith ar y cyd rhwng cyrff ardollau’r DU yn parhau.

Mi fydd yn caniatáu i’r gwaith gwych barhau o ran ymgysylltu â defnyddwyr ac adeiladu brand i gynyddu gwerthiant cig coch, a hyrwyddo rhinweddau amgylcheddol cynhyrchu cig oen a chig eidion yng Nghymru, cyn uwchgynhadledd COP26 yn Glasgow yn nes ymlaen eleni.

ii) Prosiect Arwain Vet Cymru’n arwain y ffordd ar ddefnydd cyfrifol o wrthfiotigau

Mae prosiect Arwain Vet Cymru, a lansiwyd yn Nhachwedd 2019 i hyfforddi a chefnogi rhwydwaith cenedlaethol o Hyrwyddwyr Presgripsiynu Milfeddygol ar draws Cymru, i hyrwyddo defnydd cyfrifol o wrthfiotigau mewn da byw, wedi dod yn lasbrint ar gyfer menter DU debyg, sef Farm Vet Champions.

Cefnogir y prosiect dwy flynedd gan Lywodraeth Cymru a chaiff ei ariannu drwy’r rhaglen Datblygu Gwledig, i weithio tuag at Gynllun Gweithredu Ymwrthedd Gwrthficrobaidd mewn Anifeiliaid a’r Amgylchedd (2019-2024). Hyd yn hyn, mae 30 o Hyrwyddwyr Presgripsiynu Milfeddygol sy’n ymgymryd â gwaith fferm wedi ymuno â’r prosiect, gyda 37 ohonynt eisoes wedi creu cynlluniau gweithredu gwrthfiotigau unigol.

iii) Prif Weithredwr newydd ar gyfer Gwlân Prydain

Mae Bwrdd Gwlân Prydain wedi penodi eu Prif Weithredwr Dros Dro, Andrew Hogley yn Brif Weithredwr parhaol yn ddiweddar.

Camodd Mr Hogley i’r swydd Prif Weithredwr Dros Dro yn Nhachwedd 2020 ar ôl bod yn Gyfarwyddwr Gwerthiant Gwlân Gwasanaethau Cynhyrchwyr Gwlân Prydain. Bydd Gwlân Prydain yn parhau i wynebu nifer o heriau wrth iddynt adfer o effeithiau’r pandemig, pan welwyd cwymp sylweddol yn y farchnad wlân fyd-eang, gyda ffermwyr yn derbyn 17 ceiniog y cilogram ar y mwyaf am eu gwlân.

 

Gwaredu BVD wedi’i ymestyn hyd ddiwedd 2022

Yn sgil ail-broffilio’r rhaglen Gwaredu BVD, mae FUW wedi croesawu’r cyhoeddiad y bydd cymorth ar gyfer sgrinio buchesi’n parhau i fod ar gael hyd 31ain Rhagfyr 2022.

Mae BVD yn parhau i gostio oddeutu £4,500 y flwyddyn i fuches cig eidion gyfartalog a £15,000 i fuches laeth.

Ers ei lansio yn 2017, mae’r rhaglen wedi sgrinio dros 8,600 o fuchesi yng Nghymru am BVD yn rhad ac am ddim. Ar hyn o bryd mae yna:

  • 1,218 o fuchesi â statws aur (3 neu ragor o brofion negyddol)
  • 1,178 o fuchesi â statws arian (2 brawf negyddol)
  • 3,759 o fuchesi â statws efydd (1 prawf negyddol)

Gyda’r estyniad hwn, bydd ffermwyr yn gymwys i gael dau sgriniad pellach ar gyfer y fuches, ynghyd â chyfle i gael statws aur. Argymhellir bod y ddau sgriniad yn digwydd o leiaf 10 mis ar wahân.

O’r 8,600 o fuchesi, mae tua 26% wedi profi’n bositif a bydd y Tîm Gwaredu BVD yn parhau i weithio gyda’r ffermwyr hynny a’u milfeddygon i nodi’r anifeiliaid sydd wedi’u heintio’n gyson o fewn y buchesi dan sylw.

Gofynion newydd y DU ar gyfer rhoi gwybod am glefydau

Cyflwynodd Llywodraeth y DU ofynion newydd ar gyfer rhoi gwybod am glefydau ar 21ain Ebrill 2021, i gydymffurfio â Rheoliad Iechyd Anifeiliaid newydd yr UE.

Er bod y DU wedi gadael yr UE ac nad oes unrhyw ofyniad i weithredu’r Rheoliad Iechyd Anifeiliaid newydd yn y DU, mae Llywodraeth y DU wedi gwneud newidiadau deddfwriaethol er mwyn parhau i fasnachu â’r UE fel Trydedd Wlad, ac i ganiatáu symud anifeiliaid byw, cynnyrch sy’n dod o anifeiliaid, a chynnyrch cenhedlol o Brydain i’r UE a Gogledd Iwerddon.

Mae Rheoliad Iechyd Anifeiliaid yr UE yn gofyn bod yr holl glefydau daearol a restrir dan y rheoliad yn hysbysadwy o fewn Trydydd Gwledydd sy’n allforio anifeiliaid byw i’r UE. Mae’r rhestr yn cynnwys 15 o glefydau nad oeddent yn hysbysadwy nac yn adroddadwy ym Mhrydain gynt.

Bydd pum clefyd yn hysbysadwy ar sail amheuaeth glinigol neu ganfyddiad positif mewn labordy, a naw chlefyd yn adroddadwy os cânt eu canfod yn lleoliad y dadansoddiad.

Mae gofynion adrodd yr Asiantaeth Iechyd Anifeiliaid a Phlanhigion (APHA) yn amrywio yn ôl y clefyd; rhai cyn gynted â phosib, eraill yn fisol, ac eraill, gan gynnwys BVD, yn dibynnu ar y genoteip.

Gweler isod am y rhestr lawn o glefydau a gofynion:

Rheoliad Iechyd Anifeiliaid newydd o 21 Ebrill 2021

APHA i ddefnyddio dilyniannu genom cyfan ar gyfer TB

Mae’r Asiantaeth Iechyd Anifeiliaid a Phlanhigion (APHA) wedi dechrau defnyddio dilyniannu genom cyfan yn rheolaidd i bennu geneteg M.bovis. Mae’r dechneg hon wedi disodli defnydd o genoteipio, a gall wahaniaethu’n well rhwng y rhywogaethau o facteriwm TB, a nodi o ble mae wedi dod.

Roedd y dechneg a elwid yn genoteipio yn gallu pennu nodweddion rhywogaethau gwahanol o M.bovis, sy’n tueddu i fodoli o fewn yr un ardaloedd daearyddol. Gall y dechneg dilyniannu genom cyfan fynd un cam ymhellach a phennu holl ddilyniannau DNA M.bovis, gan ddarparu mwy o sicrwydd felly ynghylch tarddiad haint TB mewn buches.

Yn bwysicaf oll, mi fydd yn caniatáu i APHA ymchwilio i achosion o TB a llwybrau trosglwyddo posib rhwng buchesi, gan helpu milfeddygon i ddeall yn well sut mae TB yn lledaenu, yn lleol ac yn genedlaethol.

I gael gwybodaeth bellach am ddilyniannu genom cyfan, ewch i’r Hwb TB https://www.tbhub.co.uk/whole-genome-sequencing-of-m-bovis-isolates-in-great-britain/

Diweddariad gan y Grŵp Iechyd a Lles Anifeiliaid Cnoi Cil

Mae grwpiau iechyd a lles gwartheg a defaid wedi uno i ffurfio’r Grŵp Iechyd a Lles Anifeiliaid Cnoi Cil newydd, i ddarparu un llais dros iechyd a lles anifeiliaid cnoi cil yn y DU, gan gynnwys geifr a cheirw yn y dyfodol.

Cwrddodd y grŵp am y tro cyntaf ym Medi 2020 gyda Ms Kate Hovers, llawfeddyg milfeddygol yng Nghanolbarth Cymru, yn cynrychioli FUW.

Er bod y grŵp yn cynnwys nifer fawr o randdeiliaid y diwydiant, mi fydd yn gweithredu fel corff annibynnol sy’n canolbwyntio ar gynnal a gwella iechyd a lles anifeiliaid cnoi cil, ac yn arbennig ar daclo clefydau endemig.

Ochr yn ochr â chyfarfodydd y grŵp bob deufis, cynhaliodd Cymru’r cyfarfod ‘pedair gwlad’ cyntaf, a oedd yn canolbwyntio ar y gwaith a wnaed yng Nghymru o ran cynllunio iechyd.

Yn ddiweddar mae’r grŵp wedi trafod y cynigion ar gyfer magu lloi llaeth gwrywaidd a dyfais newydd a elwir yn Numnuts. Mae Numnuts yn ddyfais sydd wedi’i thrwyddedu i’w defnyddio yn Awstralia i ddisbaddu a thorri cynffonnau ŵyn a lloi, sy’n cynnwys chwistrelliad anaesthetig lleol cyn gosod y cylch rwber.

Mae defnydd o’r ddyfais wedi’i wahardd yn y DU ar hyn o bryd am nad oes unrhyw drwyddedau ar gael i ddefnyddio anaesthetig lleol mewn defaid, ond yn ddiweddar mae’r grŵp Iechyd a Lles Anifeiliaid Cnoi Cil wedi ysgrifennu at y Gyfarwyddiaeth Meddyginiaethau Milfeddygol i ofyn am gael trwydded o’r fath.

Ceir mwy o wybodaeth ar wefan RHWG a dylech drafod unrhyw bryderon ynghylch clefydau penodol ac iechyd a lles anifeiliaid gyda’ch aelod lleol o Bwyllgor Iechyd a Lles Anifeiliaid FUW.

Cynllun Hyrddod Mynydd HCC yn chwilio am ddiedyll masnachol

Mae Cynllun Hyrddod Mynydd Hybu Cig Cymru yn chwilio am ddiedyll mynydd masnachol yng Nghymru i ymuno â’r cynllun gwella geneteg, sy’n anelu at gymharu perfformiad dau hwrdd ar grŵp dethol o ddefaid mynydd sy’n cael eu monitro.

Mae’r cynllun yn caniatáu i ffermwyr gymharu dau hwrdd drwy fonitro perfformiad yr ŵyn a’r mamogiaid, all ganiatáu iddyn nhw ddewis yr eneteg orau ar gyfer eu diadell yn y dyfodol.

Bydd y ffermwyr a’u diedyll yn cael cymorth gan y tîm Cynllun Hyrddod Mynydd ar adegau perthnasol, a byddant yn cael hyfforddiant i’w cynorthwyo gyda’r gwaith cofnodi.

Ceir mwy o wybodaeth am y Cynllun Hyrddod Mynydd a’r ffurflen mynegi diddordeb yma: https://meatpromotion.wales/cy/industry-projects/hill-ram-project 

Mae’r ffenestr mynegi diddordeb bresennol yn cau ar 21ain Mai 2021.

Rhowch eich barn ar anghenion y proffesiwn milfeddygol yng Nghymru

Bydd Prifysgol Aberystwyth yn derbyn ei myfyrwyr israddedig cyntaf i’r Ysgol Filfeddygol newydd ym Medi 2021.

Gyda chymorth gan y Coleg Milfeddygol Brenhinol, mae Prifysgol Aberystwyth wedi buddsoddi adnoddau enfawr er mwyn cyfrannu at y sectorau milfeddygol a bwyd amaeth yng Nghymru.

Hoffai Prifysgol Aberystwyth gael eich barn ar sut y gall yr Ysgol newydd gwrdd ag anghenion y proffesiwn milfeddygol yng Nghymru, megis:

  • Pa hyfforddiant ôl-raddedig ddylid ei gynnig?
  • Beth am DPP, hyfforddiant clinigol neu gynadleddau?
  • A ddylid hefyd hyfforddi nyrsys milfeddygol, ffisiotherapyddion a/neu reolwyr?

I ddysgu mwy am yr Ysgol Filfeddygol, ewch i https://www.aber.ac.uk/cy/vet-sci/ neu ebostiwch Darrel Abernethy, Pennaeth a Chadeirydd Ysgol Filfeddygol Aberystwyth ar Mae'r cyfeiriad e-bost hwn wedi'i warchod rhag robotiaid sbam. Rhaid i chi alluogi JavaScript i'w weld.

Arolwg Plannu yn y Gwanwyn ac Amrywiaeth AHDB

Mae Arolwg Plannu yn y Gwanwyn ac Amrywiaeth AHDB yn darparu’r olwg gyntaf ar yr ardal o rawnfwyd a rêp hadau olew y bwriedir ei chynaeafu yn 2021 ym Mhrydain. Nod yr arolwg yw asesu cyfansoddiad yr amrywiaeth o gnydau gwenith, barlys, ceirch a rêp hadau olew ym Mhrydain, all gynorthwyo tyfwyr i wneud penderfyniadau marchnata.

I ddarparu’r ardal a gynaeafwyd yn 2020 a’r ardal cynaeafu arfaethedig yn 2021, ynghyd â’r amrywiaeth ar gyfer pob cnwd a restrir, ewch i borth ar-lein AHDB.

Bydd canlyniadau’r arolwg ar gael ar-lein ar ahdb.org.uk yng Ngorfffennaf, a bydd dadansoddiad fwy manwl ar gael ar dudalennau marchnad Grawnfwyd a Hadau Olew AHDB

Dyddiadau ffenestri mynegi diddordeb Mai 2021

Cynllun Crynodeb Ffenestr yn Cau

Digwyddiadau Cyswllt Ffermio

O ganlyniad i’r pandemig, mae Cyswllt Ffermio wedi penderfynu gohirio pob digwyddiad agored a digwyddiadau un i lawer am y tro. Mae wrthi’n cynnal nifer o weithgareddau’n ddigidol neu dros y ffôn lle bo modd.

Ceir mwy o wybodaeth yma:
https://businesswales.gov.wales/farmingconnect/cy/beth-sydd-ymlaen

 

Cynllun Gwaredu Plaladdwyr Cyfrinachol a Rhad ac Am Ddim 2021

Mae Dŵr Cymru unwaith eto’n rhedeg ei gynllun gwaredu plaladdwyr cyfrinachol a rhad ac am ddim yn 2021.

Mae’r cynllun yn rhan o’r prosiect PestSmart ac mae’n cynnig cyfle i ffermwyr, tyfwyr, ciperiaid, coedwigwyr a rheolwyr tir eraill i gael gwared ag unrhyw blaladdwyr a chwynladdwyr diangen sydd heb drwydded neu wedi darfod, yn ddiogel ac am ddim.

Cliciwch yma i gofrestru.

 31 Mai 2021
 Ffenestr   Hyfforddiant Cyswllt Ffermio

Bydd y ffenestr nesaf ar gyfer gwneud cais am gyllid hyfforddiant yn agor ar Ddydd Llun 3 Mai hyd at Ddydd Gwener 25 Mehefin 2021.

Dylai’r rhai sy’n cofrestru am y tro cyntaf yn ystod y ffenestr sgiliau uchod er mwyn gwneud cais am gwrs hyfforddiant wedi’i ariannu, neu rai sydd angen diweddaru manylion eu cyfrif, gysylltu â Cyswllt Ffermio cyn 17:00 ar Ddydd Llun 21 Mehefin 2021.

Ceir mwy o wybodaeth yma.


3 Mai - 25 Mehefin 2021

Grant Busnes Fferm – Gorchuddio Iardiau

Agorodd ail rownd y Grant Busnes Fferm – Gorchuddio Iardiau a 18fed Mai a bydd yn cau ar 25ain Mehefin 2021.

Nod y cynllun Grant Busnes Fferm – Gorchuddio Iardiau yw cynorthwyo ffermwyr i wella’u seilwaith presennol ar gyfer gorchuddio iardiau – gorchuddio ardaloedd bwydo, storfeydd slyri, storfeydd silwair ac ati – lle gellir gwahanu dŵr glaw.

Gall Swyddogion Gweithredol Sirol FUW esbonio gofynion y cynllun i’r aelodau. Ni fydd staff FUW yn cael llenwi’r Datganiad o Ddiddordeb ar ran aelodau oherwydd y gofynion technegol.

Mae gwybodaeh a chanllawiau pellach ar gael ar wefan Llywodraeth Cymru.

 18 Mai - 25 Meh 2021
Adfer Coetir Glastir  

Mae’r 9fed ffenestr Mynegi Diddordeb ar agor nawr ar gyfer y cynllun Adfer Coetir Glastir.

Mae’r cynllun Adfer Coetir Glastir yn darparu gwaith cyfalaf ar gyfer ailstocio, ffensio a gweithgareddau cysylltiedig ar safleoedd sy’n cynnwys llarwydd a hyd at 50% o rywogaethau eraill.

Bydd angen i ymgeiswyr gyflwyno’u trwydded cwympo coed gysylltiedig neu gais am drwydded cwympo coed wrth fynegi diddordeb. Ni fydd Llywodraeth Cymru’n ystyried unrhyw ddogfennau a gyflwynwyd yn ystod ffenestr Adfer Coetir Glastir flaenorol.

Gweler yma am fwy o wybodaeth ac i fynegi diddordeb.

18 Mai - 25 Meh 2021
Cynllun Grantiau Bach – Tirwedd a Pheillwyr  

Agorodd y ffenestr bresennol ar gyfer y cynllun Grantiau Bach – Tirwedd a Pheillwyr ar 18fed Mai a bydd yn cau ar 25ain Mehefin.

Mae hon yn rhaglen o waith cyfalaf sydd ar gael i fusnesau ffermio ar draws Cymru, i gynnal prosiectau a fydd yn helpu i wella a chynnal nodweddion tirwedd traddodiadol, a darparu cysylltiadau rhwng cynefinoedd pryfed peillio.

Ceir gwybodaeth bellach ar wefan Llywodraeth Cymru.

18 Mai - 25 Meh 2021
Rhaglen TGCh Cyswllt Ffermio  Mae Cyswllt Ffermio nawr yn cynnig cyrsiau hyfforddiant TGCh i ddechreuwyr a dysgwyr canolradd.

Mae sesiynau un i un a gweithdai ar-lein ar gael hefyd ar integreiddio technoleg TGCh i’ch busnes fferm.

I archebu, cysylltwch â Lantra ar 01982 552646 neu Mae'r cyfeiriad e-bost hwn wedi'i warchod rhag robotiaid sbam. Rhaid i chi alluogi JavaScript i'w weld.

Mae gwybodaeth bellach ar gael yma.
 

Ysgoloriaethau Ffermio Nuffield

Mae ceisiadau Ysgoloriaethau Ffermio Nuffield 2021 ar agor erbyn hyn.

Mae ymgeiswyr llwyddiannus yn tueddu i fod yn rhai sy’n gweithio ym myd ffermio, bwyd neu amaethyddiaeth ac maent yn derbyn bwrseriaeth sylweddol i ariannu teithiau i astudio eu dewis bynciau.

Mae gwybodaeth a manylion ymgeisio ar gael yma: https://www.nuffieldscholar.org/

31 Gorff 2021

Maniffesto Etholiadau Senedd Cymru FUW 2021


Cyn etholiadau Senedd Cymru 2016, rhybuddiodd Undeb Amaethwyr Cymru (FUW) am yr heriau digynsail oedd yn wynebu Aelodau’r Senedd a’r Llywodraeth newydd. Ers hynny, mae’r heriau hynny nid yn unig wedi dod yn realiti ond wedi cynyddu a gwaethygu.

Ym Maniffesto Etholiadau Senedd Cymru FUW 2021, mae’r Undeb yn parhau i ddatgan yn glir bod ffermydd teuluol Cymru'n rhan ganolog o'n heconomi wledig, ein diwylliant a'n tirwedd. Maent yn cynnal cannoedd o filoedd o swyddi a degau o filoedd o fusnesau sy'n rhan o'r diwydiant cyflenwi bwyd, tra'n gwneud cyfraniadau dirifedi eraill i les trigolion Cymru a'r DU. Yn ganolog i hyn oll mae cynhyrchu bwyd, sef ein cyfleustod mwyaf gwerthfawr, ochr yn ochr â dŵr.
Rhaid i bolisïau’r dyfodol adlewyrchu’r angen i liniaru’r newid yn yr hinsawdd ac amddiffyn ein hamgylchedd, ond rhaid bod dyheadau o’r fath wedi’u lliwio gan yr wybodaeth na fydd newidiadau ysgubol sy’n tanseilio’n ffermydd teuluol, a chynhyrchu bwyd, yn gwneud dim mwy na symud y cynhyrchu i wledydd sydd â safonau lles anifeiliaid is, ac ôl troed amgylcheddol uwch yn fyd-eang.

Mae FUW hefyd yn dal i fod yn rhwystredig am y diffyg polisïau penodol i Gymru yn y cynigion ar gyfer cynllun ffermio a thaclo ansawdd dŵr yn y dyfodol a gyflwynwyd gan y Llywodraeth Cymru bresennol, a’r teimlad pendant bod y rhai sy’n ein llywodraethu o Fae Caerdydd erbyn hyn yn bellach i ffwrdd ac yn fwy di-hid o’n cymunedau gwledig nag erioed.

Llywodraeth Cymru’n diddymu cymorth ardrethi ar gyfer cynlluniau ynni dŵr preifat

O Ebrill 2021, mae Llywodraeth Cymru wedi newid ei Chymorth Ardrethi Annomestig (busnes) ar gyfer y cynllun grant Ynni Dŵr fel ei bod yn helpu prosiectau ynni dŵr cymunedol yn unig gyda’u biliau ardrethi, cynllun sydd wedi darparu £1m o gymorth i’r sector hyd yn hyn dros y pedair blynedd diwethaf.

Mae’r grant yn rhyddhau busnesau yng Nghymru rhag y cyfraddau busnes uchel mae cynlluniau ynni dŵr yn gymwys i’w talu.

Bydd amseriad diddymu‘r cymorth hwn yn cael effaith niweidiol sylweddol. Mae Cymdeithas Ynni Dŵr Prydain (BHA) o’r farn y bydd hyn yn effeithio ar tua 50 o gynlluniau preifat, sef 75% o’r sector cynlluniau ynni dŵr graddfa fach, ac mi all nifer ohonynt fethu â dal ati.

Mae hwn yn benderfyniad annoeth ac mae’n tanseilio ymrwymiad Llywodraeth Cymru ei hun i daclo’r newid yn yr hinsawdd. Mae Llywodraeth Cymru’n rhoi cyfarwyddyd clir i ffermwyr i arallgyfeirio i fod yn fwy cydnerth, ac mae hefyd yn hyrwyddo ynni adnewyddadwy fel ffordd hanfodol o gwrdd â’n hymrwymiadau o ran y newid hinsawdd, sy’n golygu bod y penderfyniad i ddiddymu’r cymorth ar gyfer y ffermwyr hynny sydd wedi arallgyfeirio, ac sy’n cynhyrchu ynni adnewyddadwy, yn un dryslyd sy’n peri pryder. Mae hyn yn fwy perthnasol fyth o ystyried bod cynhadledd COP26 yn cael ei chynnal yn y DU eleni.

Gwnaed y penderfyniad hwn gan Lywodraeth Cymru ar adeg pan oedd y Pwyllgor Materion Gwledig yn cynnal ymchwiliad i sut y gall Llywodraeth y DU a Llywodraeth Cymru gefnogi datblygiad ynni adnewyddadwy yng Nghymru yn y ffordd orau.

Diffyg cydnabyddiaeth i ffermwyr yn yr Adroddiad ar Sefyllfa Adnoddau Naturiol Cymru 2020

Yn ddiweddar, cyhoeddodd Cyfoeth Naturiol Cymru ail gam yr Adroddiad ar Sefyllfa Adnoddau Naturiol Cymru 2020 (SoNaRR2020). Mae SoNaRR2020 yn ofyniad dan Ddeddf yr Amgylchedd (Cymru) 2016, a dyma’r ail adroddiad SoNaRR. Cyhoeddwyd y cyntaf yn 2016 i osod llinell sylfaen ar gyfer adnoddau naturiol yng Nghymru.

Mae SoNaRR2020 yn edrych ar statws a thueddiadau adnoddau naturiol, gan adeiladu ar nifer o asesiadau a gynhaliwyd yng Nghymru, y DU ac yn fyd-eang. Mae’n edrych ar y risgiau i’n hecosystemau ac i lesiant cymdeithasol, diwylliannol ac economaidd Cymru sy’n gysylltiedig â’r tueddiadau hynny, yn nhermau’r diffiniadau a osodir yn Neddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru) 2015.

Mae SoNARR2020 yn ymgorffori nifer o adroddiadau sy’n canolbwyntio ar ecosystemau bras, themâu trawsbynciol ac adnoddau naturiol.

Ymgyrch Bathodyn Gwyrdd Blue Peter – yr Undeb yn gwneud safiad dros blant a ffermwyr

Unwaith eto mae FUW yn rhwystredig ynghylch safiad y BBC ar beidio â chynnwys cig coch fel rhan o ddeiet iach a chytbwys, ac mae’n arbennig o ddig ei fod wedi’i anelu at blant y tro hwn, fel rhan o ymgyrch Bathodyn Gwyrdd Blue Peter. Aethpwyd ati’n ddioed felly i daclo’r mater drwy ysgrifennu at olygydd Blue Peter, Ellen Evans, a Chyfarwyddwr Cyffredinol y BBC, Tim Davie.

Yn ei lythyr, dywedodd Llywydd FUW, Glyn Roberts:

“Mae rhaglenni eiconig fel Blue Peter yn cael eu gwylio gyda brwdfrydedd gan blant ledled y wlad, ac yn ddiamau mae’n cael dylanwad mawr ar eu hymddygiad a’u barn, gyda nifer o blant yn chwennych y bathodynnau sydd ar gael. Yr hyn sy’n peri pryder mawr am yr ymgyrch ddiweddaraf hon yw eich bod chi (y BBC) yn annog plant yn fwriadol i roi’r gorau i fwyta cig coch, gan ensynio bod cynhyrchu cig coch yn niweidiol i’r amgylchedd.

“Fel darlledwr gwasanaeth cyhoeddus, mae gan y BBC gyfrifoldeb dros ddarparu dadl ddiduedd. Mae hyn yn bwysicach fyth wrth gyfathrebu â phlant, ac nid yw’r wybodaeth sydd ar eich gwefan, ac yn yr ymgyrch hon, yn cwrdd â’r cyfrifoldeb hwnnw.”

Yn ei hymateb, dywedodd Ellen Evans fod Blue Peter wedi newid ei neges ‘dim cig’, ond mae’r pryderon yn parhau bod yn rhaglen yn dal i annog plant i wneud ‘addewid mawr’ sy’n eu hannog i beidio â bwyta cig.

Ceir mwy o fanylion yma.

Yr Undeb yn cymryd camau yn erbyn hysbyseb Peta yn y Daily Post

Cafodd aelodau FUW eu cythruddo gan hysbyseb tudalen lawn gan PETA (People for the Ethical Treatment of Animals) a ymddangosodd yn y Daily Post ar 24ain Mawrth 2021, yn galw ar aelodau’r cyhoedd i chwythu’r chwiban, ac anfon lluniau, fideos neu dystiolaeth ysgrifenedig o droseddau lles anifeiliaid ar ffermydd llaeth, megis carnau hollt, gwartheg yn methu sefyll, cloffni heb ei drin, briwiau all fod oherwydd diffyg gwasarn, mastitis heb ei drin, lloi tan bwysau, buchod wedi’u gorchuddio â thom, a cham-drin yn ystod ffrwythloni artiffisial, i enwi ond ychydig.

Mewn ymateb i’r hysbyseb, cysylltodd FUW â thîm golygyddol y Daily Post, yn pwysleisio bod cyhoeddi hysbyseb sy’n annog y cyhoedd i dresmasu ar dir ffermio nid yn unig yn rhoi straen ar yr anifeiliaid, ond hefyd yn beryglus i’r sawl sy’n mynd ar gyfyl y da byw – yn enwedig am y bydd llawer o’r buchod â lloi yr adeg hon o’r flwyddyn. Yn ein gohebiaeth, mi wnaethon ni bwysleisio bod yr hysbyseb hwn wedi ymddangos ar yr un pryd â llacio’r cyfyngiadau teithio oherwydd Covid, a gwyliau ysgol y Pasg, gan gynyddu’r pryder y gallai aelodau’r cyhoedd fentro i sefyllfaoedd peryglus er mwyn ceisio cydymffurfio â chais ymfflamychol PETA.

Mewn llythyr i’r tîm golygyddol, dywedodd Llywydd FUW, Glyn Roberts: “Mae'n bosib iawn y bydd unigolion sy’n gweithredu o ganlyniad i’r hysbyseb hwn yn camddeall y sefyllfa, a gall camddealltwriaeth o’r fath wneud niwed i enw da’r diwydiant, os bydd y cyhoedd yn penderfynu rhannu fideos a lluniau allan o’u cyd-destun, yn seiliedig ar eu dealltwriaeth rannol o beth yw gofal cywir o anifeiliaid fferm.

Crynodeb o newyddion Ebrill 2021

i) SNP yn ymrwymo i gadw at bolisïau ffermio’r UE

Yn ei Maniffesto, mae Plaid Genedlaethol yr Alban (SNP) wedi ymrwymo i gadw at bolisïau tebyg i’r rhai sy’n cael eu datblygu fel rhan o’r newidiadau i Bolisi Amaethyddol Cyffredin yr UE, gan gynnwys y cynigion Fferm i’r Fforc presennol – yn unol â’i hawydd o hyd i ail-ymuno â’r UE.

Er y byddai hanner yr holl daliadau fferm yn canolbwyntio ar ganlyniadau amgylcheddol o 2025, mi fyddai Llywodraeth SNP yn parhau i ddarparu cyfran o daliadau fferm uniongyrchol petai’r Ddeddf Marchnad Fewnol yn caniatáu - sef dull sy’n cyferbynnu’n llwyr â’r sefyllfa yng Nghymru a Lloegr, lle mae’r llywodraethau wedi addunedu i ddod â thaliadau cymorth uniongyrchol i ben yn raddol, gyda’r taliadau yn Lloegr i gael eu cwtogi o eleni ymlaen. Mae hyn yn tynnu sylw at un o’r nifer o bryderon difrifol mae FUW wedi’u codi ers refferendwm Brexit, oherwydd dan y cynlluniau presennol mi fyddai ffermwyr Cymru’n derbyn taliadau am nwyddau cyhoeddus yn unig, gan olygu eu bod yn wynebu cystadleuaeth annheg o du’r rhai yn yr Alban a’r UE oedd yn derbyn cymorth uniongyrchol.

ii) Ffermwyr cig eidion yr Alban yn dal i dderbyn taliadau y pen

Yn ddiweddar, cadarnhaodd Llywodraeth yr Alban y byddai ei ffermwyr cig eidion yn parhau i dderbyn taliad y pen yn 2021 fel rhan o Gynllum Cymorth Gwartheg Sugno Eidion yr Alban.

Bydd anifeiliaid a enir ar ddaliadau yn yr Alban a fagir o leiaf 75% ar gyfer cig eidion, ac a gedwir am dros 30 diwrnod, yn gymwys i dderbyn £98.92 (tir mawr) neu £144.27 (ynys) y pen, a ddaw o’r gyllideb o £40 miliwn, mewn ymdrech i gynnal niferoedd y buchesi cig eidion.

Cyhoeddi canllawiau Rheoliadau Adnoddau Dŵr ‘NVZ’

Tra bod FUW yn dal i drafod y ffordd orau ymlaen o ran taclo’r Rheoliadau Adnoddau Dŵr (Rheoli Llygredd Amaethyddol) (Cymru) a gyflwynwyd yn ddiweddar, cafodd cam cyntaf y newidiadau ei gyflwyno ar 1af Ebrill 2021.

Mae Llywodraeth Cymru wedi cyhoeddi canllaw i ffermwyr a thirfeddianwyr i gydymffurfio â phob un o’r rheoliadau hyn, gan gynnwys y niferoedd enfawr o gyfrifiadau fydd yn ofynnol o 1af Ionawr 2023, fel mae pethau’n sefyll ar hyn o bryd.

Mae Cyswllt Ffermio hefyd wedi cyhoeddi’r ddwy gyntaf o gyfres o fideos yn esbonio’r rheoliadau a gyflwynwyd ar 1af Ebrill:

  1. Rheoliadau Rheoli Llygredd Amaethyddol
  2. Gwasgaru Gwrtaith: Y Gofynion o 1 Ebrill 2021

Mae FUW am atgoffa aelodau bod 10% o ostyngiad ar gael oddi ar ffioedd ymgynghori Gwasanaethau Amgylcheddol Gwledig Kebek, a gellir cysylltu â nhw drwy Mae'r cyfeiriad e-bost hwn wedi'i warchod rhag robotiaid sbam. Rhaid i chi alluogi JavaScript i'w weld.

Bydd FUW yn parhau i roi gwybod i aelodau am unrhyw ddatblygiadau mewn perthynas â newidiadau neu arweiniad pellach ar y rheoliadau hyn.

 

 

NAAC yn cyhoeddi consesiwn arbennig i gneifwyr tramor

Mae Cymdeithas Genedlaethol y Contractwyr Amaethyddol (NAAC) wedi cyhoeddi bod cneifwyr defaid rhyngwladol wedi cael consesiwn arbennig i ddod mewn i’r DU yn 2021 a 2022.

Mae cneifwyr defaid o dramor yn ffynhonnell hanfodol o lafur profiadol, ac er y bydd hi’n parhau i fod yn anodd i lawer ohonynt deithio i’r DU eleni oherwydd cyfyngiadau pandemig Covid-19, mi fydd y consesiwn yn caniatáu i gyfran ohonynt ddod draw i gynorthwyo contractwyr y DU dros y ddau dymor nesaf.

I sicrhau bod cneifwyr, rhai sy’n trafod gwlân, a ffermwyr yn gallu cydweithio’n ddiogel, mae NAAC – gyda chymorth FUW a rhai o gyrff eraill y diwydiant – wedi gweithio gyda Llywodraeth y DU i gyhoeddi Rhestr Wirio ddiwygiedig ar gyfer cneifio yn ystod Covid.

Anogir ffermwyr i gysylltu â’u cneifwyr yn gynnar i drefnu’r gwaith ac i sicrhau bod y cneifio mor ddidrafferth â phosib, a’i fod yn digwydd yn unol â chanllawiau Covid. Gall unrhyw un sy’n cael trafferth dod o hyd i gneifwyr hefyd ddefnyddio’r Gofrestr Gneifio.

Am wybodaeth bellach, cysylltwch â Jill Hewitt, Prif Weithredwr NAAC drwy e-bost: Mae'r cyfeiriad e-bost hwn wedi'i warchod rhag robotiaid sbam. Rhaid i chi alluogi JavaScript i'w weld.

FCN, Ffederasiwn Cenedlaethol y CFfI a Sefydliad DPJ yn dod ynghyd i gefnogi iechyd meddwl ffermwyr ifanc

Mae Rhwydwaith y Gymuned Ffermio (FCN), Ffederasiwn Cenedlaethol y Clybiau Ffermwyr Ifanc, a Sefydliad DPJ wedi dod at ei gilydd i gefnogi iechyd meddwl a llesiant ffermwyr ifanc, drwy fodiwlau hyfforddiant Rural+ newydd.

Bydd y fenter hon, sef ‘Cefnogi’n Gilydd’ yn cael ei hariannu gan Sefydliad Westminster, sy’n anelu at annog pobl ifanc o fewn teuluoedd ffermio i gymryd camau cynnar i gynllunio ar gyfer y newidiadau a fydd yn siapio dyfodol y diwydiant amaeth.

Mae Ffederasiwn Cenedlaethol y CFfI ac FCN wedi gweithio mewn partneriaeth i ddatblygu a darparu hyfforddiant ymwybyddiaeth iechyd meddwl i Glybiau Ffermwyr Ifanc yng Nghymru a Lloegr, drwy’r fenter Rural+, ers 2013, a nawr bydd Sefydliad DPJ yn darparu cymorth pellach i helpu i ddatblygu’r modiwlau hyfforddiant iechyd meddwl newydd ar gyfer aelodau CFfI 10-26 oed a myfyrwyr amaethyddol 16-25 oed, cyn eu lleoliad gwaith cyntaf o fewn y diwydiant.

Bydd yr hyfforddiant yn canolbwyntio ar ddeall straen a phryder, rheoli iechyd meddwl personol, sut i siarad am iechyd meddwl, gofyn am gymorth, a chynorthwyo eraill.

Am fwy o wybodaeth, cysylltwch â Vicki Beers, Rheolwr Partneriaethau Cenedlaethol drwy e-bost : Mae'r cyfeiriad e-bost hwn wedi'i warchod rhag robotiaid sbam. Rhaid i chi alluogi JavaScript i'w weld.

Cyfrif Mawr Adar Tir Amaethyddol GWCT 2021 y mwyaf erioed

Gyda chymorth Undeb Amaethwyr Cymru, llwyddodd Cyfrif Mawr Adar Tir Amaethyddol yr Ymddiriedolaeth Cadwraeth Adar Hela a Bywyd Gwyllt (GWCT) eleni i ddenu mwy o gyfranogwyr, a hynny dros ardal ehangach nag erioed, ers i’r fenter ddechrau yn 2014.

Er gwaetha’r tywydd garw yn ystod y cyfnod cyfrif rhwng y 5ed a’r 21ain o Chwefror 2021, cynyddodd nifer y cyfranogwyr yng Nghymru o 37% o’i gymharu â’r llynedd, sef cyfanswm o 115 o ffermwyr, a gofnododd 107 o rywogaethau ar draws ardal o dros 34,000 o aceri.

Mae’r Cyfrif Mawr yn gofyn i reolwyr tir dreulio 30 munud yn cofnodi’r gwahanol rywogaethau o adar a welant ar eu tir. Mae’n darparu ffermwyr a thirfeddianwyr â dull syml o asesu faint o wahanol adar sydd ar eu fferm bob blwyddyn, ochr yn ochr â gwaith cadwraeth hirdymor. Mae hefyd yn tynnu sylw at y gwaith positif a wneir gan ffermwyr a thirfeddianwyr i geisio gwyrdroi’r gostyngiad yn nifer yr adar ar dir ffermio, ac mae’n dangos ymrwymiad hirdymor ffermwyr a thirfeddianwyr yng Nghymru i gadwraeth, ochr yn ochr â defnydd cynhyrchiol o’r tir.

Cofnodwyd cyfanswm o 22 o rywogaethau o’r Rhestr Coch o Adar sydd o Bryder Cadwraethol yn ystod y cyfrif eleni. Y pum math mwyaf toreithiog o adar ar draws Cymru oedd y sguthan, y drudwy, yr asgell fraith, y sogiar, a’r gornchwiglen, gyda chyfanswm o 9,200 yn cael eu cyfrif, sef 36% o’r cyfanswm adar a gofnodwyd.

Maint cyfartalog y ffermydd a gymerodd ran oedd 299 acer, gyda 58% o’r rheiny’n rhan o gynllun amaeth-amgylcheddol o ryw fath.

Her Llwybr yr Arfordir Sefydliad DPJ

Yn ddiweddar, lansiodd Sefydliad DPJ, gyda chymorth prop Cymru, y ffermwr Wyn Jones, her newydd, yn cyfuno gweithgaredd corfforol ag iechyd meddwl yng ngefn gwlad.

Mae Her Llwybr Arfordir Cymru’n agored i unigolion a thimau (o hyd at bedwar) i redeg neu gerdded Llwybr Arfordir Cymru yn ei gyfanrwydd – cyfanswm o 870 o filltiroedd – o fewn tri mis. Bydd yr her yn rhedeg o 26ain Ebrill hyd 8fed Gorffennaf, sef beth fyddai wedi bod yn noswyl Sioe Amaethyddol Frenhinol 2021.

Sefydliad DPJ yw’r brif elusen iechyd meddwl sy’n gweithio gyda’r gymuned amaethyddol yng Nghymru. Wedi’i sefydlu yng Ngorffennaf 2016, yn dilyn hunanladdiad Daniel Picton Jones, mae Sefydliad DPJ yn codi ymwybyddiaeth o iechyd meddwl o fewn cymunedau gwledig, ac yn darparu cymorth pan fydd ei angen fwyaf.

Mae llinell ffôn gyfrinachol 24 awr Sefydliad DPJ ‘Rhannu’r Baich’ (0800 587 4262) a’r llinell testun (07860 048 799) yn darparu galwyr â mynediad at wirfoddolwyr hyfforddedig y Samariaid, a fydd yn gwrando heb farnu ac yn cynnig help. Trwy alw ‘Rhannu’r Baich’, gall galwyr hefyd gael mynediad at gwnselwyr cymwysedig, yn rhad ac am ddim, o fewn wythnos o’u galwad i’r gwasanaeth.

Yn dilyn yr her #RHEDEG1000 hynod lwyddiannus a gynhaliwyd yn gynharach eleni, pan lwyddodd 567 o bobl yng Nghymru i godi cyfanswm o dros £45,000 ar gyfer elusennau iechyd meddwl gwledig y DU, bydd yr her hon yn helpu pobl i gwrdd â’r Pum Ffordd o Wella Lles a osodwyd gan y GIG:

  1. Cysylltu â phobl eraill
  2. Gweithgaredd corfforol
  3. Dysgu sgiliau newydd
  4. Rhoi i eraill
  5. Sylwi ar yr hyn sydd o’ch cwmpas (ymwybyddiaeth ofalgar)

I gael mwy o wybodaeth am Sefydliad DPJ, ewch i: www.thedpjfoundation.co.uk
I ymuno â’r her, ewch i: https://thedpjfoundation.wlve.co.uk/

 

Gweminarau Pori Cadwraethol ar Laswelltir

Mae Gweirgloddiau Gwych Cymru, mewn partneriaeth â PONT, yn cynnal cyfres o dair gweminar ar Bori Cadwraethol ar Laswelltir.

Mae’r gyfres ar gyfer tirfeddianwyr, tyddynwyr, ffermwyr a phorwyr ar draws Cymru sydd â diddordeb mewn dysgu mwy am bori cadwraethol.

Bydd y weminar gyntaf (gweler isod) yn cyflwyno pori cadwraethol a’i agweddau ymarferol, bydd yr ail (13eg Mai) yn trafod manteision defnyddio bridiau gwahanol o anifeiliaid, a bydd y drydedd (27ain Mai) yn edrych ar bori glaswelltir o fewn cynefinoedd gwahanol.

Rhan 1 – Pori cadwraethol ar laswelltir – Cyflwyniad i bori cadwraethol a’i agweddau ymarferol.
Dyddiad ac amser: 29ain Ebrill 2021, 6-7.30pm
Prif siaradwr: Hilary Kehoe


I gael mwy o fanylion am y sesiwn a chofrestru’ch diddordeb: us02web.zoom.us/webinar/register/WN_M0igXjqzREKIti6TGdYRvg

Profion ymwrthedd i wenwyn llygod rhad ac am ddim

Mae rheolwyr plâu, ffermwyr, a chiperiaid wedi cael cais i helpu i greu darlun mwy cywir o ymwrthedd llygod i wenwyn llygod, fel rhan o raglen brofion CRRU (Yr Ymgyrch dros Ddefnydd Cyfrifol o Wenwyn Llygod), yn gyfnewid am gael syniad bras o’r sefyllfa yn eu lleoliad nhw.

Mae hyn yn cael ei gynnig yn dilyn arolwg mwyaf diweddar CRRU, a ganfu bod tri chwarter y llygod mawr a ddadansoddwyd yn cario genyn ymwrthedd, a bod gan un o bob pump ohonynt ddau enyn gwahanol, sef ymwrthedd hybrid.

Mae’r profion yn golygu casglu 2-3cm o flaenau cynffonnau llygod sydd newydd farw a’u hanfon drwy’r post mewn pecynnau rhad ac am ddim, sydd ar gael, ynghyd â chyfarwyddiadau yma.

Heb gasglu tystiolaeth o’r fath, gall fod yna gyfyngiadau pellach ar y defnydd o wenwyn llygod, os yw’n dal i gael ei ddefnyddio pan mae’n aneffeithlon neu’n ddiangen.

Gwobrau British Farming Awards 2021

Am eu nawfed blwyddyn, bydd gwobrau British Farming Awards yn dychwelyd yn 2021 i ddathlu amrywiaeth, arloesedd a hyblygrwydd ffermwyr ar draws yr holl sectorau.

Bydd y digwyddiad – a drefnir gan AgriBriefing gyda chymorth Morrisons – yn gwobrwyo ffermwyr mewn meysydd megis ffermydd teuluol, myfyrwyr, a newydd-ddyfodiaid, ochr yn ochr â’r sectorau craidd, sef llaeth, cig eidion, defaid, âr, a pheiriannau.

Mae gwobr newydd yn cael ei chynnig yn 2021, sef Arloeswr Cynaliadwyedd y Flwyddyn, i gydnabod ffermwyr sy’n ffermio ochr yn ochr â’r amgylchedd ac yn gweithio i ddiogelu dyfodol ffermio ar gyfer y genhedlaeth nesaf.

Mae’r gwobrau hefyd yn croesawu enwebiadau gan fusnesau sydd wedi cyflwyno ffyrdd newydd o weithio, p’un ai drwy fabwysiadu technolegau newydd, canfod marchnadoedd newydd, neu addysgu’r cyhoedd am amaethyddiaeth yn y DU.

Y dyddiad cau ar gyfer ceisiadau yw 25ain Mehefin 2021. Cliciwch cynnig neu enwebu.

Cliciwch yma am fwy o wybodaeth.